Nieuws

Kun je van medicatie dik worden?

Geschreven door : Guido Sparreboom
Kun je van medicatie dik worden?

Een groot gedeelte van Nederland slikt of gebruikt medicatie en of dat al niet erg genoeg is, sommigen denken er dik van te worden maar is dat ook zo?

Ons gewicht een balans tussenvoedingsinname en energieverbruik
Zelfs als we rustig op de bank zitten, heeft ons lichaam energie nodig voor alle lichaamsprocessen zoals ademhalen, bewegen of praten. Door te eten en te drinken, tanken we weer energie bij, waardoor we weer allerlei activiteiten kunnen ondernemen. Levert de voeding meer energie dan het lichaam verbruikt, dan slaat het die energie op in de vorm van extra vet. Hierdoor neemt het gewicht toe. Levert de voeding minder energie, dan wordt opgeslagen vet verbruikt en neemt het gewicht af.

In onze hersenen zit een orgaantje, de hypothalamus, dat dit keurig regelt.
Zo kan dat orgaantje er voor zorgen dat er allerlei chemische stofjes vrijkomen in het lichaam die ervoor zorgen dat het lichaam verzadigd raakt, en er dus minder trek in eten is. De voedselinname wordt verder ook beïnvloed door het zien, ruiken en proeven van voedsel, sociale en emotionele factoren, prikkels vanuit het maag-darmstelsel, circulerende voedingsstoffen (suikers en vrije vetzuren) en de energiebehoefte.

Het energieverbruik wordt bepaald door de hoeveelheid energie die het lichaam in rust verbruikt en lichamelijke activiteit. Ook de schildklier speelt een belangrijke rol in de verbranding van onze voedingstoffen.

Geneesmiddelen kunnen er voor zorgen dat ons gewicht toeneemt door meer vetweefsel en/of door het vasthouden van vocht. Gewichtstoename door meer vetweefsel ontstaat doorgaans geleidelijk

Weken tot maanden

Dit kan bijvoorbeeld komen omdat sommige geneesmiddelen de stofwisseling vertragen. Zo kan de glucosestofwisseling worden beïnvloed of kan de schildklier trager gaan werken. Door een trage stofwisseling krijgt het lichaam als het ware meer tijd om voedingsstoffen op te nemen en vast te houden. Met als gevolg: gewichtstoename. Een andere belangrijke reden waarom bij sommige geneesmiddelen het vetweefsel toeneemt, is de toegenomen eetlust. Sommige middelen beïnvloeden het gevoel van honger, verzadiging en eetlust zoals dat wordt geregeld vanuit de hersenen.

Eet iemand meer dan het lichaam eigenlijk nodig heeft, dan wordt dit opgeslagen als vet. Een derde reden waarom mensen aankomen door geneesmiddelen, ontstaat wanneer een geneesmiddel er voor zorgt dat je meer dorst hebt. Dit is bijvoorbeeld bij het geneesmiddel lithium het geval. Wanneer men door de dorst meer calorierijke fris)dranken gaat drinken, dan kan dit leiden tot flink wat gewichtstoename.

Of dat het lichaam meer vocht vasthoudt

Behalve vet kan het lichaam ook vocht vast houden door geneesmiddelen. Gewichtstoename door vocht, ontstaat vaak relatief snel (binnen enkele dagen).

Door de geneesmiddelen wordt het

vocht niet uitgeplast en blijft het in het lichaam. Dat is te merken aan bijvoorbeeld opgezette enkels en onderbenen. Hierdoor kan het gewicht met enkele kilo`s toenemen, maar dat hoeft geen probleem te zijn. Vocht vasthouden kan echter ook leiden tot benauwdheid. Neem in dat geval contact op met de arts. Zodra men stopt met een geneesmiddel dat er voor zorgt dat er vocht wordt vastgehouden, dan verdwijnt deze bijwerking – het vastgehouden vocht – ook weer.

Gelukkig hebben niet alle middelen invloed op ons gewicht.
Het zijn vooral middelen bij aandoeningen als psychosen, depressie en suikerziekte, en geneesmiddelen als prednisolon die ons gewicht kunnen beïnvloeden.

Middelen bij psychosen

Middelen tegen psychosen (waanbeelden) kunnen er regelmatig voor zorgen dat het gewicht toeneemt. Hoe dat komt, is op dit moment nog onvoldoende bekend. Het lijkt er op dat deze middelen de chemische stofjes in de hersenen, die voor de gewichtsregulatie zorgen, beïnvloeden. Gewichtstoename bij deze middelen komt zowel bij oudere als bij nieuwere middelen tegen psychosen voor. Gewichtstoename is onder andere gemeld bij quetiapine (Seroquel®), risperidon (Risperdal®) en clozapine (Leponex®), olanzapine (Zyprexa®)

Antidepressiva

Het gebruik van antidepressiva gaat geregeld gepaard met een gewichtstoename. Het risico op gewichtstoename neemt toe met de duur van de behandeling en wordt vaker gezien bij vrouwen dan bij mannen. Het is nog onvoldoende duidelijk hoe dit komt. Sommige mensen kunnen door de depressie zelf meer gaan eten, anderen gaan juist meer eten wanneer de depressie minder wordt en de eetlust zich weer normaliseert. Daarnaast zijn verschillende mogelijke mechanismen beschreven in de literatuur. Zo kunnen sommige antidepressiva de smaakbeleving beïnvloeden, het metabolisme van het lichaam aanpassen of de eetlust doen toenemen. Ook lithium, een middel dat bij manisch- depressieve klachten wordt gebruikt, kan er voorzorgen dat het gewicht toeneemt. Dit lijkt vooral drie oorzaken te hebben: een toegenomen dorstgevoel, een verminderde schildklierfunctie en afgenomen basismetabolisme.

Orale glucocorticosteroïden, zoals prednison en prednisolon
Middelen zoals prednisolon en prednison veranderen de vetverdeling in het lichaam. In de nek, de romp en het gezicht vindt vetstapeling plaats, terwijl er bij de armen en benen juist sprake is van vetverlies Daarnaast hebben orale glucocorticosteroïden ook een effect op de vochthuishouding. Prednison en prednisolon kunnen ook de lekkere trek doen toenemen.
Overige geneesmiddelen

Gewichtstoename is ook een frequent optredende bijwerking bij het gebruik van middelen tegen epilepsie, zoals met name valproïnezuur (Depakine®), vigabatrine (Sabril®) en gabapentine(Neurontin®). Hoe dit precies komt, is nog niet duidelijk. Ook de anticonceptie-‘pil’ en bètablokkers (zoals metoprolol en atenolol) kunnen er voor zorgen dat het lichaam vocht
vasthoudt, en daardoor het gewicht toeneemt. Tabletten tegen suikerziekte (zoals glibenclamide, gliclazide, glimepiride, tolbutamide, rosiglitazon (Avandia ®) en pioglitazon (Actos®) kunnen
ten slotte ook gewichtstoename veroorzaken doordat ze invloed hebben op de stofwisseling. Het middel metformine, dat ook bij suikerziekte wordt toegepast, heeft deze bijwerking niet.

Wat kunt u doen als u zwaarder wordt?

Voorkomen is beter dan genezen. Wanneer u start met een geneesmiddel dat het gewicht kan laten toenemen, is het verstandig om gelijk al te starten met extra aandacht voor het gewicht: gezond eten met voldoende bruin brood, groenten en fruit en niet te veel calorieën. Het voorkomen van gewichtstoename is beter en makkelijker dan later weer proberen af te vallen.

Geneesmiddelgebruik

Komt u door geneesmiddelgebruik snel aan of raakt u eerder benauwd: overleg dan met uw arts. Stop nooit zelf met uw geneesmiddelen zonder overleg met uw arts. Komt u aan door het vasthouden van vocht, blijf dan toch voldoende drinken, minstens 1,5 liter/dag. Drinkt u minder, dan raken er lichaamsprocessen verstoord, terwijl de vochtvoorraad die

Bijvoorbeeld

In uw onderbenen en enkels zit, toch niet wordt aangesproken

Laat een reactie achter