Nieuws

Bodemleven zorgt voor vruchtbare grond

Geschreven door : Guido Sparreboom
Bodemleven zorgt voor vruchtbare grond

Jaarlijks verliezen we 10 tot 12 miljoen hectare vruchtbare grond door intensieve landbouw, veeteelt en kaalkap. De VN berekent dat verwoestijning de komende tien jaar 50 miljoen mensen van hun grond zal verjagen. Nu heeft Nederland dáár niet direct last van – al hadden we in 2013 stofstormen in de Kempen. Ons probleem zit ‛m in de slinkende veer- en voedingskracht van de bodem, vooral door intensieve, op chemicaliën drijvende landbouw. 70 Procent van onze grond is in boerenhanden.

Begin 2014 richtte hij met boeren en burgers de organisatie Down 2 Earth op, die de actie Help Humus lanceerde. “Humus is een koolstofrijke vorm van organische stof, onmisbaar voor de bodem. De industriële landbouw verzadigt onze bodem met fosfor, stikstof en kalium, die samen met bestrijdingsmiddelen het bodemleven vernietigen. Slechte bodems leveren slechte voedselkwaliteit. Tussen 1985 en 2002 holde het mineralengehalte in bijvoorbeeld broccoli achteruit. Aardbeien verloren 87 procent vitamine C.”

Vanaf de Tweede Wereldoorlog werd ook het resterende land intensief bemest. Dat veroorzaakte dat het bodemleven sterk verstoord raakte doordat de bodem overbemest raakte. Momenteel proberen ze dit op sommige plaatsen het bodemleven weer te herstellen door het “uitmijnen’ van fosfaat. Dit gebeurd door het telen van gras en klaver, in combinatie met kalibemesting. Het gewas neemt fosfaat op, dat bij maaien dus verdwijnt. Terwijl de grond wordt voorbereid op een biodiverser bestaan, verdienen de boeren aan de hoge voedingswaarde van het maaisel.”

“Bodemverbetering door een milieu vriendelijke aanpak.”

Buxus en compostthee

Boomkweker Casper Verhoeven, specialist in “kubus en zuil buxusvormen”, bracht kunstmest en bestrijdingsmiddelen op zijn bedrijf met 80 tot 90 procent terug. Hij gebruikt nu onder andere compostthee. In het brouwsel dat staat te borrelen in een 200-litervat verdubbelt ieder 20 minuten de hoeveelheid bacteriën en schimmels; na twee dagen gaan de miljarden micro-organismen over de planten. “Ik heb sterke planten die niet omvallen als ze onder het regime van de bestrijdingsmiddelen uitkomen”, zegt Verhoeven. “De gangbare teelt spuit 20 tot 25 keer per jaar. De vakbladen staan vol advertenties over chemie, die lobby is enorm.” De vraag naar duurzame teelt groeit – zo wil Intratuin binnen zes jaar alleen nog duurzame planten – maar er is weinig aanbod. Verhoeven wil zijn kennis graag delen.
Hans Huijbers van de Zuidelijke Land- en Tuinbouworganisatie ZLTO zegt: “Ik betrap mezelf erop dat ik een gronduitslag automatisch omzet in een lijstje chemische toevoegingen. Maar we moeten echter toe naar een nieuwe koolstofcirkel op het bedrijf, en iedereen die het heeft over circulaire economie zonder het woord bodem te gebruiken, pleegt ordinaire marketing.”

Compost

Terwijl de opa van de eigenaars nog mensenpoep ophaalde in Den Bosch om zijn grond te bemesten, zetten zijn kleinzonen tegenwoordig Brabants groenafval om in bergen dampende, geurige compost onder het motto “niet in de brand maar op het land”.

Potgrond

Hoogwaardige compost vervangt veen, zodat we voor onze potgrond niet de Baltische staten hoeven af te graven. Het brengt organische stof terug in de grond, goed voor bodemstructuur en bodemleven en voor het vastleggen van CO2 . Als we wereldwijd de hoeveelheid organische stof in de bodem met 1 procent zouden verhogen, was het klimaatprobleem opgelost.

Compostering ondervindt oneerlijke concurrentie van gesubsidieerde verbranding van groenafval voor energieopwekking. Een coalitie met de milieubeweging is welkom.

Gezonde bodem

De basis van een gezonde bodem, zo legt Wim van der Putten van het Nederlands Instituut voor Ecologie uit, is organische stof. “De grond is als een 3D spinnenweb: een blad dat erin valt wordt in stukjes geknipt door micro-organismen en schimmels. Een handje grond bevat gemakkelijk 100 meter schimmeldraad en vijfhonderd micro-organismen. Ze zijn de basis van het bodemleven en daarmee van ons leven. Ze breken plant- en dierresten af, wel 25.000 kilo per hectare per jaar; de voedingsstoffen daaruit komen ter beschikking van planten. Zelf worden ze opgevreten en weer uitgepoept als plantenvoeding door grotere dieren als wormen en torren. Onder een hectare grasland in de melkveehouderij zitten gemiddeld 3 miljoen wormen; op akkers is dat minder door de zware bewerking en het sterk wisselende voedselaanbod.

“De grond is als een 3D spinnenweb: een blad dat erin valt wordt in stukjes geknipt door micro-organismen en schimmels”

Organische stof schept ook een bodemstructuur die worteling en waterhuishouding bevordert. Maar deze processen staan onder druk door bodemafdichting voor verstedelijking en infrastructuur, door de landbouw met zijn overbemesting, bestrijdingsmiddelen en dichtrijden van de grond. Je krijgt kwetsbare planten die meer bestrijdingsmiddelen vergen, en zo ontaardt een kringloop in een vicieuze cirkel. We maken er een zootje van!”

Organische stof

Om kringlopen te herstellen moet je organische stof teruggeven aan de bodem. De bodem voeden, in plaats van de planten. Opslag in de bodem van de koolstof in organische stof vermindert bovendien de CO2-belasting. Eigenlijk weet iedereen op Bodem Anders wel hoe het moet. Piet Rombouts van de Brabantse Milieu Federatie vat het samen: “In plaats van productie- en winstmaximalisatie in een controlesysteem moeten we toe naar stabiele productie in een robuust systeem dat klappen opvangt, variatie benut en zelfregulering stimuleert. Voor veeteelt betekent dat lagere bezetting, natuurlijk gedrag en duurzaam voer. Voor akkerbouw goede bodemkwaliteit, mengteelten, gewasrotatie en agroforestry. Leef je leven, maar leef bewust.

Laat een reactie achter