Nieuws

Groente duurder door politiek of door multinationals?

Fruit en groente duurder door politiek of door multinationals?

In het afgelopen jaar (2017) zijn fruit (3%) en groente (2%) duurder geworden. Suiker is wederom in prijs gedaald. Het lage btw-tarief van 6 procent is dan ook omhoog gegaan. Natuurlijk zijn heel veel andere dingen ook belast met een hoger btw- tarief en mogelijk zou dat wel eens te maken kunnen hebben met…de politieke partij VVD!

Wat doet de overheid?

Bijzonder is dat de overheid ook nog steeds een campagne voert die moet leiden naar een gezondere leefstijl en promoot daarbij juist het eten van groente en fruit boven ongezonde producten en dikmakers. Tenslotte kost de gezondheidszorg de samenleving miljarden en die zijn bijna niet meer op te brengen.

We eten minder groente en fruit

Momenteel wordt er juist minder groente en fruit gegeten en de oorzaak ligt zeker wel bij de hoge prijzen van groente en fruit, terwijl het goedkope bewerkte ongezonde voedsel, dat meestal allerlei ongezonde toevoegingen heeft en minder vitamine en mineralen, in verhouding goedkoper wordt. Dit voedsel bevat daarnaast ook vaak te veel verkeerde suikers en vetten. In Nederland wordt al te weinig groente en fruit gegeten. Een gezonde hoeveelheid groente en fruit consumptie moet rond de 200-250 gram per dag liggen om gezond te blijven. Slechts 15% van de mensen scoort hierop voldoende. De meeste mensen zitten ongeveer op de helft; zo’n 125 gram.

Overheid faalt

De overheid klaagt vaak steen en been over de oplopende zorgkosten, maar er lijkt maar weinig te gebeuren om het preventief tegen te gaan. Een simpele oplossing hiervoor zou zijn; een verlaging van het btw tarief op groente en fruit, maar die wordt juist verhoogd. Daarnaast wordt er vanuit de overheid ook onvoldoende of niet aan de regels aangepast over wat er op een product moet staan. Afgezien de kleine lettertjes op het etiket die bijna niet te lezen zijn, is het niet voor iedereen te begrijpen of het product wel of niet gezond is. Door de benaming van toegevoegde voedingstoffen en E-nummers is het voor veel mensen niet te begrijpen of stoffen wel of niet gezond zijn. Mogelijk zou er duidelijker op moeten staan hoeveel suiker en verkeerd vet er in zit en zou er ook een verbod op misleiding en kindermarketing moeten komen om tandbederf, obesitas, suikerziekte en andere welvaartsziekten tegen te gaan.

De feiten

De prijs van gezonde voeding steeg afgelopen jaar twee keer harder dan de prijs voor ongezond eten. Zo steeg de prijs van gezonde voedingsmiddelen als eieren, melk, fruit en noten de afgelopen jaren meer in verhouding dan de prijs van ongezonde voeding. Dat heeft het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) in samenwerking met het Voedingscentrum berekend. Zo ging de afgelopen tien jaar de prijs van voedingsmiddelen die door het Voedingscentrum als ‘gezond’ worden bestempeld met 22 procent omhoog, maar ongezonde producten stegen in die periode met 12 procent. Producten als snoep, chips, ijs en suiker werden in de meetperiode zelfs goedkoper. Sinds het begin van deze eeuw zijn groenten 50% duurder geworden en fruit 40%.

Wie verdient er nog meer zoveel aan?

De prijs van een voedselproduct wordt slechts voor een fractie bepaald door de prijs die een landbouwer krijgt. De rest van de prijsvorming zit elders in de keten en die tussenpersonen verdienen er vaak in verhouding schandalig veel aan. In onze wereld zijn we niet zo vrij als we denken, dat komt doordat slechts negen multinationals in onze wereld de touwtjes in handen hebben. Deze bepalen de politiek en de prijzen. In de supermarkt denk je dat je heel veel keuze hebt, maar al die producten zijn afkomstig van negen bedrijven. Deze bedrijven beïnvloeden dus met hun prijzen wat de consument wel of niet kan kopen en kan eten.

Hier een voorbeeld

een boer krijgt voor een groente product 24%, terwijl de supermarkt maar liefst 63% van de prijs ontvangt. Daarnaast gaat er wat geld om in de opslag 1%, transport 2%, logistiek 1%, verpakking 4% en de btw 6%. Eerder in een aantal blogs hebben we het gehad over een eerlijke prijs voor de boer, maar ook over fair trade producten. Helaas zijn we in dit opzicht allemaal afhankelijk van de politiek, die weer afhankelijk is van de grote multinationals (niet andersom).

Democratie

Economische grootmachten hebben veel macht, omdat ze heel veel geld hebben. Ze kunnen met dat geld veel belangen van bedrijven behartigen, die daardoor volgzaam zijn in het beleid dat uitgezet is door deze multinationals. De politiek is afhankelijk van het welzijn van mensen die vaak weer werken voor deze bedrijven en zo wordt de politiek vanzelf beïnvloed. Nieuwe belangrijke politieke standpunten staan in veel gevallen in de schaduw van deze multinationals en worden daardoor soms niet goed doorgevoerd (denk aan de wapen-, sigaretten- en olie industrie).

We verdienen misschien goed, maar geven het ook zo weer uit

Voor een boodschappen kar vol voedsel waren consumenten vorig jaar gemiddeld 18 procent meer kwijt dan tien jaar eerder. Zo zijn de prijzen van melk 60%, eieren 35%, fruit 28%, groente 28% en koffie en thee 30% verhoogd. Mensen moeten eten en drinken en hebben vaak geen andere keuze dan de meest ongezonde en goedkopere producten aan te schaffen. Hierdoor worden mensen eerder ziek etc.

Multinationals

In onze wereld hebben we een beleid nodig en regels die ervoor zorgen dat de rijkdom niet alleen naar de bedrijven gaat, maar dat die ook bijdraagt aan de ontwikkeling van het land. Bedrijven zijn zo oppermachtig dat arme landen worden uitgebuit, maar ook wij een te hoge prijs betalen voor ons product. De multinationals hebben gezorgd voor globalisering, waarbij vrij handelsverkeer niet meer een uitzondering is. Door goedkope werkkrachten in arme landen konden ze goedkopere producten aanbieden in Westerse landen, waardoor veel bestaande bedrijven weg werden geconcurreerd. Ook door fusies en overnames van dit soort kleinere of weinig winstgevende bedrijven, zijn deze multinationals zo groot geworden dat ze een wereldwijd netwerk van ondernemingen hebben opgebouwd. Hierdoor werd de macht van deze multinationals alleen maar groter en kwam het geld en de winst bij maar een heel klein aantal mensen die hun ‘geld niet meer op kunnen maken’.
Door alleen naar de winstcijfers te kijken, waren de winstcijfers ook hoog en de arbeidsomstandigheden of kwaliteit van leven over het algemeen laag te noemen. Om nog grotere winstcijfers te krijgen, vestigde deze multinationals zich overal in de wereld en het liefst in landen waar de belasting laag is (Nederland) of de lonen laag (Azië). De grote gebouwen in wereldsteden, zijn dan ook meestal kantoren van deze grote bedrijven van andere landen, die hierdoor een nog steeds grotere positie krijgen op de wereldmarkt. Het economische, politieke en culturele leven in veel landen op deze wereld wordt grotendeels door deze multinationals bepaald. Reclame boodschappen, verhoging van prijzen, slechte lonen of arbeidsvoorwaarden in derde wereld landen, vervuiling van het milieu, verhoging van brandstofprijzen, hoge productie of winstcijfers van landbouwproducten door het gebruik van bestrijdingsmiddelen (die niet verantwoord zijn voor onze gezondheid of het milieu), transport van producten (waarbij met name wordt gekeken naar het creëren van winst, met onnodig verbruik van veel fossiele brandstoffen als gevolg). Multinationals hebben zoveel invloed dat zij de vrije markt bezetten, de vrije concurrentie onmogelijk maken en de democratie ondermijnen. Deze multinationals kunnen door hun complexe organisatie alle regels omzeilen. Nog ernstiger is dat deze multinationals verenigd zijn in organisaties, waarin ook overheden zitten die hun belangen wereldwijd veiligstellen. Multinationals hebben nu veel meer nadelen dan voordelen. Multinationals met een wereldwijde vestiging hebben geen sociale, culturele en politieke binding en zijn voornamelijk uit op (korte termijn) winst. De belangrijkste nadelen zijn een toename van de wereldwijde werkeloosheid, armoede, sociale onzekerheid, milieuvernietiging, verspilling van grondstoffen en belastingontwijking.

Wat kan je doen?

We zouden kunnen beginnen om bewuster te zijn met inkopen van goedkope (wegwerp) producten die niet duurzaam zijn en worden geïmporteerd. Koop biologisch en zo min mogelijk vlees en bewerkt voedsel. Steun acties van Milieudefensie, Foodwatch e.d. en kies de juiste partij. Leef je Leven, leef bewust

1 reactie

  • Goed artikel!

    Zijn biologische groenten op de markt van betere kwaliteit dan die in de supermarkt?
    Ik denk persoonlijke dat groente nog duurdere gaat worden in de supermarkt!

Wat is uw mening over artikel?