Health

Te veel ‘prikkels’ kunnen de hersenen negatief beïnvloeden

Geschreven door : Guido Sparreboom
De hersenen

Beweging, gevoel, gedrag en dingen als lichaamstemperatuur, hartslag, ademhaling en bloeddruk worden o.a. door de hersenen geregeld. Ook zijn je hersenen belangrijk voor geheugen, bewustzijn en emoties.

Wat is een prikkel?

Je hersenen hebben met je lichaam verbinding via het ruggenmerg en vormen een groot vertakt zenuwstelsel. Het verbindt alle delen van het lichaam onderling; vergelijkbaar met een veelvuldig vertakt, onvoorstelbaar groot en vernuftig werkend telefoonnet. Zo kan door een snijwond dit zenuwstelsel afgesneden worden, waardoor een verlamming ontstaat. De denkbeeldige telefoonlijn wordt in zo’n geval onderbroken, waardoor er geen onderling contact meer is, omdat prikkels niet meer door worden gegeven.

Prikkelverwerking in de hersenen

Prikkels kunnen van cognitieve, emotionele of zintuiglijke aard zijn en worden door je zintuigen als ogen, oren en gevoelszintuigen ontvangen en doorgegeven aan de hersenen. Deze filteren de informatie in bruikbare en niet bruikbare info, reageren actief op de prikkel of slaan deze op. De hersenen krijgen heel veel prikkels binnen en soms kan je maar een ding te gelijk, omdat je hersenen soms nog bezig zijn met de verwerking van de eerst binnen gekomen prikkels. Prikkels blijven 24 uur in de hersenen binnen stromen, al zijn er wel pieken op de dag en dalen in de nacht. We kunnen verveeld raken bij onderprikkeling en bij te veel prikkels overprikkelt. Als je voor langere tijd te weinig prikkels binnen krijgt, kan je afstompen. Indien je elke dag je hersenen wat traint door te lezen, leren en nieuwe dingen te doen, stimuleer je de hersenen om actief te blijven. Bij een teveel aan prikkels, kan je vermoeid raken, maar ook stress of geestelijke problemen krijgen.

Filteren

Het is goed dat we snel kunnen reageren op de prikkels die binnen komen, maar ook goed dat niet alle prikkels die we binnen krijgen opgeslagen worden. De relevante prikkels worden gebruikt en opgeslagen en de niet-relevante prikkels worden uitgefilterd en niet opgeslagen. Zo kan je wel navertellen wat iemand heeft gezegd, maar wat de mensen rondom in het gezelschap tegelijkertijd vertelden of deden nauwelijks of niet. Door het uitfilteren van prikkels, zijn we beter in staat om ons te focussen of concentreren en worden onze hersenen niet overbelast, zodat wij niet vermoeid raken. De hersenen zijn ook in staat nuttige prikkels te verbinden met eerdere ervaringen, die daardoor versterkt worden. Hierdoor kunnen we nadenken en zelf opnieuw een afweging maken of we iets aan deze info hebben en kunnen gebruiken. Bij mensen met aangeboren hersenafwijkingen (bijv. autisme) of slachtoffers van bijv. een auto ongeluk (niet aangeboren hersenafwijking), kan het filtersysteem van de hersenen beschadigd zijn of de opslag niet goed functioneren. Vaak verloopt de prikkelverwerking traag en ontstaat er een ‘file’ van informatie die voor een verkeerschaos aan prikkels zorgt. Hierdoor kunnen de prikkels te veel of te intens worden of niet goed worden geïntegreerd. Deze mensen hebben eerder last door de vele prikkels en raken overprikkelt of in de war. Hierdoor worden ze gestrest, druk in doen en laten, boos, teruggetrokken etc. In zo’n geval gedijen mensen dan ook vaak het beste bij korte duidelijke mededelingen en in een prikkelarme omgeving of ruimte.

Hoeveel prikkels krijgen we te verwerken?

Iedereen kent het wel uit ervaring, het einde van een drukke dag en je bent moe. Je hebt zoveel gedaan, met mensen gesproken of emoties opgedaan en je wil alleen nog maar…rust! Dat is niks bijzonders, je lichaam is na zware inspanning ook toe aan rust en zo is het met de hersenen niet anders. Je hersenen staan (zoals bijv. je hartspier) nooit stil en krijgen normaal al 60000 prikkels op een dag te verwerken en daar kunnen op zeker ogenblik nog maar weinig prikkels bij. Meestal worden we na zo’n vermoeiende dag minder attent op wat er om ons heen gebeurd, de prikkel verwerking verloopt langzaam en we slaan sommige prikkels niet eens meer op. Zo horen we iemand praten en vergeten we te luisteren. We sluiten ons dan onbewust daarvoor bewust af. Onze hersenen zitten dan vol met prikkels en zijn zelfs nog ‘achterstallige’ informatie een plek aan het geven. Onze hersenen zijn dan voor korte duur overbelast en na een nacht van goed slapen, zijn ze weer fit en kunnen we weer opnieuw prikkels gaan verwerken. Wanneer de hersenen te veel dagen achtereen overbelast raken of te veel heftige informatie in korte tijd te verwerken krijgen, kunnen de ‘stoppen springen’. Soms krijgen we dan hoofdpijn, raken we vermoeid, worden we onstabiel in ons gedrag en reageren ons dan op een verkeerde manier af (bijv. door ruzie te maken, ongezond te eten, het drinken van alcohol, roken etc.). Dit is extra slecht, daar we het lichaam ook nog gaan belasten en we op de verkeerde manier onze hersenen rust geven (ook al lijkt het even op te luchten en voel je je tijdelijk onbelast). Indien we onze hersenen geen rust gunnen, kunnen deze overspannen raken. We krijgen naast lichamelijke klachten, ook geestelijke klachten zoals overspannenheid, stress, burn-out, depressiviteit etc. Slapeloosheid is ook een teken dat hersenen de prikkelverwerking niet aan kunnen en wij zouden daar de volgende keer rekening mee moeten houden om op tijd te ontspannen. Daarom zijn korte pauzes tijdens het werk zo belangrijk en is het goed om te gaan sporten of wandelen voor of na het werk.

Stapeling

Ongeacht de vorm van overprikkeling; cognitief, emotioneel of zintuiglijk, is er onderling een stapelend effect. Als iemand cognitief te veel prikkels heeft moeten verwerken door bijvoorbeeld werkdruk, dan zal diegene ook sneller emotioneel of zintuiglijk overprikkeld kunnen raken (soms ben je verdrietig en weet je niet waarom). Het omgekeerde is ook waar; als iemand emotioneel overprikkeld is, zal ook het zintuigelijke en cognitieve presteren negatief beïnvloed worden en voelt men zich vaak lichamelijk en geestelijk moe, zonder lichamelijke inspanning te hebben geleverd.

Je hersenen registreren meer dan je denkt

Geur, smaak, geluid zijn allen prikkels die je snel opslaat, maar ook snel weer vergeet. De meeste prikkels, zo’n 90% van de prikkels, gaan onopgemerkt aan je voorbij, maar worden wel verwerk door je hersenen en vormen je onderbewustzijn. Wanneer je tien minuten tv kijkt, zijn er heel veel prikkels die je hersenen wel analyseren, maar die wij niet bewust mee krijgen. Elk geluidje en elke afbeelding die voorbij komt, wordt door je hersenen wel geregistreerd. Verschillende onderzoeken tonen aan dat de totale hoeveelheid reclameprikkels die een individu op tv of telefoon te verwerken krijgt, alleen al boven de 6.000 per dag ligt! Afhankelijk van hoe actief je op je telefoon, social media en radio/tv bent raken je hersenen wel of niet eerder vermoeid en deze ingekomen prikkels zijn dus een groot nadeel voor ons welbevinden, daar de hersenen hierdoor onnodig belast worden en je eerder oververmoeid kan raken.

Klein hersenletsel, grote impact

Een kleine beroerte en of hersenschudding kan grote gevolgen hebben. Deze mensen zijn geestelijk en dus ook lichamelijk snel vermoeid. Ze reageren ook sneller geïrriteerd door storende geluiden of omgevingsgeluiden geluiden. Dit brengt gevoelens van onmacht, boosheid, verdriet en frustratie teweeg, die ook weer versterkt worden door het negatieve wat ze is overkomen. Deze mensen kunnen na een herstel periode daar wel overheen komen, maar mensen met een wel of niet aangeboren hersen afwijking niet. Met deze doelgroep moet dan ook altijd rekening worden gehouden, om ze niet te overbelasten. Als zo’n persoon, met overprikkeling wegkijkt en oogcontact vermijdt is het een signaal voor ons dat er sprake is van overbelasting. Soms is het zelfs beter om iemand dan even met rust te laten, in plaats van te vragen waarom ze afwezig zijn, geïrriteerd zijn of het niet naar hun zin hebben.

Meer interessante blogs over hersen in Hello Green.

In onze andere blogs van Hello Green hebben we het al gehad over het feit dat geest en lichaam een geheel zijn en sterk op elkaar reageren. Ook zijn er blogs over stress en manieren om te ontspannen. Geestelijke ontspanning krijg je door elke dag minimaal een half uur wandelen, fietsen of actief bewegen (ook noodzakelijk voor je lichamelijke gezondheid, maar dit kan ook bereikt worden door te douchen, een boek te lezen, muziek te luisteren, een rustige (natuur) film bekijken etc.). Na de rust is het ook goed om het met iemand er over te hebben (lucht op) en zo weten anderen ook hoe ze er mee om moeten gaan.

Vind jouw balans

Zorg zelf voor voldoende rust, creëer letterlijk en figuurlijk ruimte voor jouw behoeften en behoud regelmaat. Maak je persoonlijke Rust-Ruimte-Regelmaat strategie en informeer je naasten. Alleen door gedoseerd prikkels toe te laten en dit af te wisselen met prikkelarme hersteltijden vind je jouw balans. Leef je leven, leef bewust

Laat een reactie achter